SOFIJA / BANJA LUKA – Ustanova socijalne zaštite Down sindrom centar Banja Luka, pod vođstvom direktora Zorana Jelića, ispisala je nove stranice svetske istorije. Na Evropskom prvenstvu za seniore i seniorke u Sofiji (Bugarska) održane su prve istorijske borbe u kojima je učestvovalo pet boksera sa Downovim sindromom iz centra Banja Luke; Lazar Jelić, Bojan Grubešić, Radomir Bojić, Stefan Pejaković i Vladimir Ritan. Svojim neverovatnim nastupom u ringu, osvojili su prve istorijske evropske medalje, pretvorivši ovu smotru u najveći inkluzivni sportski događaj na svijetu i bacivši stigmu na kolena.
Povodom ovog fantastičnog uspeha prvi komentar direktora Zorana Jelića je bio:
“Ono što je do juče bilo nezamislivo, postalo je stvarnost zahvaljujući dugogodišnjem, rigoroznom programu socijalne rehabilitacije koji sprovodi naša Ustanova socijalne zaštite Down syndrom centar. Bokseri su prošli detaljne i stroge ljekarske preglede na Univerzitetskom kliničkom centru Republike Srpske u Banjaluci, te sportskoj medicini gdje su im ovjerene zvanične bokserske knjižice, čime je napravljen presedan u istoriji ovog sporta.”
Ovaj istorijski korak rezultat je šesnaestogodišnje lavovske borbe Zorana Jelića i njegove porodice. Cijela priča i vizija pokrenute su još 1994. godine, kada se rodilo njihovo treće dijete, sin Lazar, sa dijagnozom Downovog sindroma. Od tog trenutka, porodica Jelić, u kojoj je kasnije rođen i četvrti sin David (danas student filmske i TV režije), posvetila je život rušenju barijera. Kroz 16 godina rada Down sindrom centra, ostvarena su brojna evropska i svjetska priznanja u Rusiji, Americi, Grčkoj, Poljskoj, Njemačkoj, Češkoj i Austriji a sada je svih pet banjalučkih boraca uzelo najsjajnija evropska odličja u stvarnim borbama na Evropskom prvenstvu u Sofiji.
Podršku ovom nevjerovatnom Evropskom projektu i borcima pružila su najveća svjetska sportska i politička imena. Među njima su Vitali Kličko (legendarni bokser), gradonačelnik Soluna Stelios Angeloudis, te čelnici bokserskih saveza: Ioannis Filippatos (predsjednik Evropske bokserske federacije – EUBC), predsjednik Svjetske bokserske federacije (IBA), predsjednik austrijske bokserske federacije Igor Miketić, te visoki državni zvaničnici Bugarske. Svi oni odali su ogromno priznanje Zoranu Jeliću za sav njegov 17 godišnji rad uspjehe i velika svetska priznanja i postignuća u radu sa ljudima sa DS i sprovođenju programa socijalne rehabilitacije, osamostaljivanja i radnog osposobljavanja, a pogotovo koji je neprestano iz ugla ringa bodrio svoje borce (osobe sa DS), pomagao i bio uz njih, prepoznavši ovaj rezultat kao globalni svjetski uspjeh.
Kao kruna ove saradnje, Zoran Jelić je u partnerstvu sa predsjednikom Austrijske bokserske federacije, Igorom Miketićem, formirao prvi u Evropi bokserski klub za osobe sa Downovim sindromom. Za prvog predsjednika ovog jedinstvenog kluba izabran je upravo Miketić.
Razvojni put ovih boraca obuhvatio je zahtjevne pripreme u Austriji, Hrvatskoj i Srbiji, dokazujući da bokser ne može biti svako, te da su rad, disciplina i zdravstvena sprema ključ uspjeha. Bokseri iz Banja Luke dokazali su cijelom svijetu da granice ne postoje.
Direktore Jeliću, zbog čega ste baš izabrali boks kao vid terapije?
Pošto sam ja prosto specijaista edukacije, rehabilitacije, oligofrenolog, somatopedski psihoterapeut reći ću ukratko šta to znači uopšte kada ja radim sa njima boks i zašto sam izabrao boks.
Kada stručnjak ovog profila vodi boks za osobe sa Daunovim sindromom, on sport pretvara u sigurnu i moćnu terapiju (bez borbenog kontakta i udaraca u glavu).
Somatopedski aspekt (Bezbednost i telo): Prilagođava pokrete tako da jačaju mišiće i trup, potpuno eliminišući rizik za osetljive vratne pršljenove i zglobove kod Daunovog sindroma.
Oligofrenološki aspekt (Učenje): Složene bokserske serije razbija na proste elemente, koristeći boje, ritam i vizuelne znake kako bi olakšao pamćenje i koncentraciju.
Psihoterapijski aspekt (Emocije): Koristi udaranje u vreću i fokusere kao ventil za izbacivanje frustracije, podižući odrasloj osobi samopouzdanje kroz igru i uspeh.
Šta boks pruža osobama sa Daunovim sindromom?
Fizički: Popravlja ravnotežu, koordinaciju oko-ruka, zateže mišiće i pomaže u regulaciji telesne težine.
Psihički: Razvija fokus, disciplinu i mentalnu agilnost.
Socijalno: Umesto rečenice “Idem na terapiju”, ponosno kažu “Idem na boks!”, što drastično ruši stigmu, jača ponos i donosi ogromnu motivaciju.
Šta znači bokserima iz Vaše ustanove koje su izašle na Evropsko prvenstvo učestvovanje i osvajanje medalja?
Izlazak na borilište i osvajanje medalje pruža im neopisiv skok samopouzdanja i dokaz da njihovo telo, uprkos hipotoniji i ograničenjima, može da postigne vrhunske sportske rezultate uz pravilan rad.
Status šampiona umesto statusa “invalidnosti”: Osvojena medalja oko vrata potpuno mijenja njihov identitet u društvu – oni više nisu pasivni primaoci tuđe njege ili sažaljenja, već priznati sportisti, borci i pobjednici koji inspirišu okolinu.
Vrhunski osećaj pripadnosti i društvene inkluzije:
Taj trenutak u ringu predstavlja rušenje svih socijalnih barijera, jer kroz sport dobijaju aplauz, poštovanje i jednakost sa svim drugim sportistima svijeta, dokazujući da za njihove snove granice ne postoje.
Slavica MOMAKOVIĆ
