Makedonskiot izvoren folklor e živ spomenik na našata istorija, a dokolku toj spomenik imaše svoj avtentičen glas, toa sigurno ḱe beše zvukot na kavalot ili gajdata na Stefče Stojkovski. Kako eden od najistaknatite makedonski virtuozi na tradicionalni izvorni instrumenti, toj rečisi polovina vek stoi na branikot na našeto kulturno nasledstvo. Negoviot neumoren trud i posvetenost godinava go dobija i edno od najznačajnite opštestveni priznanija – prestižnata Tretonoemvriska nagrada, so koja Grad Prilep oficijalno go vrednuvaše negoviot ogromen pridones vo kulturata.
Kako vrven multiinstrumentalist koj majstorski vladee so kavalot, gajdata, šupelkata, zurlata i tamburata, Stojkovski ja tkae vekovnata prikazna na makedonskiot narod preku sekoj otsviren ton. Od denovite pominati vo Narodniot orkestar na MRTV, kade što go nasledi mestoto na legendarniot Pece Atanasovski, pa sè do denes preku rabotata so negoviot ansambl, toj ostana dosleden čuvar na makedonskata tradicionalna pesna, prenesuvajḱi ja od Japonija do Amerika.
Vrskata so Prilep za Stojkovski nosi i semejna simbolika preku negovite mariovski koreni, a samata nagrada otvora povod za razgovor okolu začuvuvanjeto na makedonskiot identitet, institucionalnata edukacija na mladite i predizvicite što gi nosi erata na veštačkata inteligencija za tradicionalnata izvorna muzika.
Grad Prilep ve nagradi so Tretonoemvriskata nagrada i go prepozna vašiot kvalitet. Dali ste iznenadeni od ova priznanie i koja e vašata povrzanost so Prilep?
— So dobivanjeto na ovaa nagrada sum počesten i prijatno iznenaden, bidejḱi odborot na Opština Prilep go razgledal predlogot i odlučil da go nagradi, pred sè, mojot trud, založba i posvetenost na toa što go rabotam so golema ljubov rečisi polovina vek. Moite koreni se tokmu od prilepskiot kraj, od Mariovo, potočno od seloto Vitolište.
Pretpostavuvam deka ova priznanie vi znači i kako umetnik ve stimulira. Što e sledno kako vaš tvorečki motiv?
— Sekako deka vakvite priznanija davaat pogolem motiv za tvorenje i stimul za novi muzički kreacii. No, isto taka, ovaa nagrada e i odgovornost koja me obvrzuva i ponatamu da tvoram vo mojata oblast i da sozdavam novi dela koi ostavaat trajni vrednosti za nas Makedoncite.
Važite za muzičar koj ostana dosleden na izvornite koreni koga e vo prašanje narodnata muzika i kako takov ja imate epitetot na čuvar na makedonskata tradicionalna pesna. Dali beše teško site ovie godini da ne se otstapi od taa linija?
— Sekako deka beše teško da ne se otstapi od linijata. No, koga gi sledite vistinskite patišta na onie koi tvorele pred nas i koga se uči direktno od izvorot, togaš i vie formirate svoj avtentičen pečat koj e dosleden na tradicijata.
Makedonskata narodna pesna denes e silno zagrozena od naletot na razni prepevi, prearanžmani, a ušte poveḱe od bukvalno prisvojuvanje i prepejuvanje na drugi jazici od strana na izveduvači od sosedstvoto. Dali ste razmisluvale za ovie potencijalni opasnosti i dali imate odreden stav po ova prašanje?
— Jas postojano i vo sekoja prilika go naglasuvam ova što go postavivte kako prašanje. Mojot stav za taa praktika e deka mora seriozno da se prezeme individualna i institucionalna edukacija. Mladite treba da znaat i jasno da go prepoznavaat ona što e naše nacionalno i tradicionalno kulturno bogatstvo.
Što e ona što Stefče Stojkovski go posakuva koga zboruvame za standardite i neguvanjeto na muzičkata kulturna riznica kako nacionalno nasledstvo? Što bi moželo da se napravi za izvornite pesni, no i izveduvačite od toj žanr da bidat dostoinstveno tretirani?
— Sekako deka bi trebalo da se podignat standardite i nivoto na neguvanje na nacionalnoto muzičko nasledstvo, bidejḱi toa e ona po što sme prepoznatlivi vo svetot. Izvornite pesni se našiot identitet, našata istorija. Ako go izgubime toa, togaš se gubi i kulturata na eden narod. Zatoa edukacijata od najmala vozrast e mnogu važna, kako i pravilnata edukacija vo specijaliziranite institucii, za da možeme vistinski da go vrednuvame i čuvame našeto nasledstvo.
Na krajot, bi ve prašala dali vo muzikata što vie ja izveduvate ima mesto za eksperimentiranje so AI (veštačka inteligencija) tehnologijata i kolku postoi opasnost od skvernavenje na originalite?
— So ogled na faktot deka tehnološkiot razvoj brzo se dviži i se primenuva vo mnogu sferi, ne bi se ogradil od toa deka veštačkata inteligencija bi našla primena i vo ovaa muzika. No, ona što se narekuva emocija i duša vo tvorbata može da bide sozdadeno neposredno i edinstveno so avtentični i izvorni instrumenti. Ne smeeme da dozvolime da ja izgubime tradicijata na svirenje i peenje niz tehnološkite lavirinti, bidejḱi čovečkiot faktor i živata izvedba se nezamenlivi.
Biba KRNČESKA
