HUMANOSTA NA ISPIT VO DOBREVO: APEL NA LILE ALEKSOVA ZA SPAS NA 80-GODIŠNATA BARKA KOJA ŽIVEE VO NEHUMANI USLOVI

Dodeka instituciite se čeka da reagiraat, a semejstvoto e otsutna adresa, edna stara žena od Dobrevo, se bori za dostoinstveno preživuvanje.

DOBREVO, PROBIŠTIP – Nekogaš dovolni se nekolku minuti snimka za da se vidi ona što so godini može da ostane skriеno zad zatvorena vrata.

Vo edna skromna i dotraena soba vo selo Dobrevo, vo opština Probištip, živee 80-tina godišnata Barka. Denes taa e vo bolnicata vo Štip, po pad pri koj go skršila na dve mesta kolkot, a nejzinata prikazna stigna do javnosta blagodarenie na Lile Aleksova – ženata koja, kako što veli, ednostavno ne možela da pomine pokraj ona što go videla.

Snimkata što ja napravi Lile ne e prikazna za luksuz što nedostiga. Taa e svedoštvo za elementarni uslovi što gi nema.

Vo prostorijata se gledaat stari kreveti, dotraena postelina, skromen inventar, ošteteni i nedovršeni površini, neurednost i uslovi koi ostavaat vpečatok na dolgogodišna zapostavenost. Na eden od krevetite sedi Barka. Tivka, vozrasna i vidlivo skršena ženička.

A zad slikata od videoto stoi prikazna koja e mnogu poteška od samata snimka.

Spored svedoštvoto na Lile Aleksova, nekolku dena pred da bide snimeno videoto, Barka padnala od krevetot na podot. Bila bespomošna i ne možela sama da stane.

„Padnala od krevetot dole na zemja, gola i bespomošna“, veli Lile, preraskažuvajќi ja slučkata.

Ja pronašle sosedite, koi i pomognale – ja izmile, ja oblekle i i dale voda i hrana. Naredniot den Lile ja slušnala kako povikuva od sobata. Vlegla so edna sosedka i, kako što veli, ostanala zateknata od toa što go videla.

Tokmu toj moment, potencira Lile deka bil klučen.

Ne možela poveќе samo da svrti glava i da odmine.

„Ne možev da ostanam ramnodušna“, toe e suštinata na nejzinoto svedoštvo.

Barka potoa završuva vo bolnicata vo Štip. Treba da bide operirana po povredite na kolkot, a po otpuštanjeto od bolnica nema da može vednaš sama da se vrati na dosеgašniot način na život.

I tuka počnuva noviot problem.

Lile ne bara samo ednokratna pomoš. Uslovite vo koi živee Barka treba da bidat napraveni barem za elementaren dostoinstven život.

Vo momentov, veli taa, eden dušek veќe e doniran, a se najavuvaat i drugi raboti – pokuќnina, škaf, ušte eden dušek i druga osnovna pokuќnina.

No pred toa domot mora da se doveden vo sostojba vo koja voopšto može da se vnese novata oprema.

Spored Lile, potrebno e temelno čistenje i dezinfekcija na prostorot. Taa veli deka vnatre ima golema prisutnost na insekti i deka se potrebni lugje koi ke pomognat vo sreduvanjeto.

Ponuden e i čovek od Skopje koj bi go molerisal domot, no najnapred treba da se reši problemot so prozorcite.

Sleduvaat cela niza potrebi: dezinfekcija, rabotna raka, prozorci, molerisuvanje, čistenje, a potoa i opremuvanje.

A Lile veli deka ne se otkažuva.

Barka, spored podatocite što gi prenesuva Lile, ima sedum deca – tri ќerki i četvorica sinovi. Toa vlegla vo vtor brak, a decata gi ostavila kaj prviot soprug.

Lile veli deka najverojatno del od lugjeto vo seloto ja osuduvaat poradi toj čin, odnosno što pred mnogu godini gi ostavila decata i soprugot, pa zaminala kaj drug maž. No isto taka veli deka denes realnosta e poinakva: nekoi od tie lugje imaat sopstveni zdravstveni i životni problemi, a Barka ostanala sama.

Deka za nea ne se griži nekoj od semejstvo e očigledno, no dali site se zapoznati so nejzinata momentalna situacija ne se znae. Sepak fakt e deka edna stara i za žal povredena žena e ostavena vo sostojba vo koja i najosnovnite raboti i se problem, a takvata situacija otvara i drugo prašanje:

Koj e zadolžen da reagira koga eden star čovek nema dovolno sila sam da se izbori za sebe?

Tokmu tuka prikaznata dobiva i institucionalna dimenzija.

Lile veli deka pred nekolku meseci bila svedok koga lugje od opštinata doagjale vo seloto za da ja proverat sostojbata na objektite vo koi živeat lugjeto.

Stanuva zbor za objekti koi prethodno bile rudnički, vo ramki na kompleksot povrzan so rudnikot za olovo i cink, a koi, spored nejzinite informacii, vo odreden period gi prezela Opštinata.

„Vlegle vnatre, ama ete… od nikoj nikakva reakcija nemaše“, veli Lile.

Ova e tvrdenje koe zaslužuva odgovor od nadležnite institucii, odnosno se postavuva prašanjeto dali Barka bila evidentirana, i dali nejziniot slučaj bil poznat, dali bil napraven zapisnik za sostojbata vo koja živee i dali nekogaš bile prezemeni konkretni merki.

Lile veli i deka Barka često barala pomoš od odredeni institucii, no deka ne se čuvstvuvala sfatena seriozno.

Spored nejzinoto svedštvo, problemot bil i vo toa što starata žena nemala „grb“ – nemala nekoj koj postojano ќe zastane zad nea i ќe insistira nejziniot slučaj da bide tretiran so potrebnata serioznost.

Ovie navodi, sekako, treba da dobijat odgovor od nadležnite institucii.

Edna od najteškite raboti vo prikaznata e što Barka, spored Lile, ne saka da odi vo dom za stari lica.

Pričinata ne ja opišuva kako kapric.

Lile veli deka Barka bila svedok na lošo iskustvo na dve bliski lica koi bile smesteni vo dom i tamu, spored nejzinite zborovi, bile tretirani nehumano pa počinale.

Dali toa e nekoj nejzin strav ili posledica od ona što go gledala kaj drugi, ne e važno, zatoa što fakt e deka taa ne saka takvo rešenie.

A dopolnitelen problem se i paričnite sredstva.

Barka prima penzija, no Lile veli deka ne znae kolkav e iznosot i dali toj može da gi pokrie potrebite za smestuvanje i nega.

Možebi najneobičniot del od prikaznata e što Lile Aleksova ne e institucija, ne e organizacija i ne e nekakva moќna donatorska figura. Taa e samo čovek koj rešil da ne svrti glava.

Veli deka od Dobrevo e izlezena pred 27 godini. Se zanimavala so muzika i peela, a relacijata Skopje–Dobrevo ja održuvala preku vikendi i koga imala možnost.

Vo poslednata godina, kako što veli, počesto prestojuvala vo seloto. Kako ljubitel na životnite, počnala da se griži za napuštenite životni i taka počnala da zabeležuva što se slučuva okolu nea.

„Nemam moќ, nemam finansii, no imam želba i davam se od sebe kako znam i umeam“, e nejzinata poraka.

I tokmu tuka nejzinata prikazna prestanuva da bide samo prikazna za Barka.

Stanuva prikazna za toa kolku može eden čovek da napravi koga nema ni sredstva ni institucija zad sebe – tuku samo čuvstvo deka nešto ne e vo red i deka mora da se pomogne.

Lile veli deka ne pravi razlika dali pomošta mu e potrebna na čovek ili na životno. Za nea, vrednosta e ista.

Ne bara priznanie, ne bara javna blagodarnost i veli deka duri ni ne objavuva po socijalnite mreži koga pomaga.

Ovoj pat napravila isklučok. Ne za sebe. Tuku zatoa što sama ne može.

I zatoa povikuva lugje koi imaat možnost da pomognat.

Ne samo so pari.

So materijal. So rabotna raka. So prozorci. So čistenje. So dezinfekcija. So preureduvanje. So nega koga Barka ќe izleze od bolnica.

Bidejќi najgolemiot problem možebi ne e kako da se sredi edna soba, tuku kako edna stara žena da ne bide povtorno ostavena sama vo nea.

Slučajot od Dobrevo e samo eden od mnogute slučai na stari i nemoќni lugje koi živeat na rabot od opštestvoto.

Najlesno e da se postavi prašanjeto: „Kade e semejstvoto?“

Potoa: „Zošto ne pomognale sosedite?“

I na kraj: „Zošto instituciite ne reagirale?“

No vistinskata odgovornost možebi ne e samo vo edna od ovie adresi.

Porazitelen e faktot deka vo momentot koga site go evidentiraat problem što nekoj go ima, site čekaat nekoj drug prv da napravi čekor.

Lile Aleksova go napravi toj čekor.

Sega, kako što veli taa, sama ne može mnogu da postigne, no se nadeva deka nema dolgo da bide sama vo ovoj human poteg i deka ke se oglasatiI drugi humani lugje, za koga ke se vrati, Barka da ne ja čeka istiot haotičen dom.

Da se nadevame deka i ovaa storija ke pottikne humani lugje koi ke pomognat domot na Barka da izgleda kako mesto vo koe edna osumdesetgodišna žena ќe može bezbedno da gi pomine preostanatite godini vo čista, dezinficirana i pristojna prostorija.

Lile Aleksova, alarmot veќe go vkluči. Sega ostanuva da vidime  dali ke go slušnat i drugite…

Biba KRNČESKA